المعز لدين الله فاطمى به مكه آمد و حكومت شرفا را در مكه برقرار كرد كه تا اين اواخر نيز برقرار بود . شريف مكه در موسم حج امر نگهبانى مكه و مراقبت و سرپرستى حاجيان را عهده‌دار بود . نخستين شريفى كه از طرف معز در مكه حكومت و شرافت يافت جعفر بن محمد بن حسن بن موسى حسنى ملقب به ثأئر بود . در زمان او در مكه به نام المعز لدين الله خطبه خوانده مىشد . معز كه مردى مدبّر و دانشمند بود ، از اين فرصت استفاده كرد و وى را رسما به ولايت حرمين منصوب نمود . حكومت حرمين تا سال 455 هجرى قمرى در خانوادهء وى باقى بود ، از آن‌پس به اعقاب برادرش منتقل شد . در زمان صلاح الدين ايوبى ، مكثر بن عيسى ، كه از نواده‌هاى جعفر بن محمد بود ، شريف مكه شد . چون او به مردم اجحاف مىكرد ، صلاح الدين ايوبى حكومت او را ملغى كرد و دستور داد كه پس از آن ، خطبه به نام خليفهء عباسى و صلاح الدين خوانده شود . پس از مدتى شريف قتاده كه نوادهء شريف عبد الله ، برادر شريف جعفر بن محمد بن حسن ثأئر بود ، در سال 597 هجرى قمرى به حكومت رسيد . « 1 » حكومت شرفا تا سال 630 هجرى قمرى تا حدى مستقل بود ؛ ولى از آن‌پس ، شرفا گاهى تابع پادشاهان مصر و زمانى تابع امراى يمن و شام بودند تا اينكه در سال 922 هجرى قمرى كه سلطان سليم اوّل بر مصر و حرمين تسلط يافت ، تابع سلاطين عثمانى شدند . « 2 » آنان در دوران حكومت تركان بر جهان اسلام تا روى كار آمدن شريف غالب سرسپردگى خود را نسبت به تركان حفظ كردند . در زمان شريف غالب ، وهابيه ( 1115 - 1201 ق ) نيرو گرفتند . شريف غالب به كمك محمد على پاشا ، والى مصر از جانب دولت عثمانى ، آنها را سركوب كرد ؛ ولى در سال 1228 هجرى قمرى محمد على پاشا كه قصد داشت مصر را مستقل كند و به حجاز نيز چشم دوخته بود ، شريف را اسير كرد و به مصر فرستاد و شريف يحيى را به جاى او گماشت و از آن زمان حكومت حجاز تابع مصر شد . « 3 » در سال 1256 هجرى قمرى حجاز از مصر منتزع شد و شريف محمد بن عون رسما از طرف سلطان عبد المجيد

--> ( 1 ) . الرحلة الحجازية ؛ ص 73 و 74 . ( 2 ) . همان ؛ ص 74 و 76 . ( 3 ) . مسجد الحرام و كعبه ؛ ص 369 و 370 و الرحلة الحجازية ؛ ص 77 و 78 .